| HOME |
|
|
|
maakt wetenschap toegankelijk |
|
Meer over Taal Kwadraat |
Vingers - het knipperboleffect ---------------> Terug naar bewegingswetenschappen of overzicht wandelen Aan kou blootgestelde vingers zullen eerst afkoelen doordat de bloedvaatjes van de hand samen-knijpen. Maar na ongeveer tien minuten kan je weer behaaglijk warme vingers krijgen, wanneer er weer bloed gaat stromen. Na eenzelfde tijd zullen de bloedvaatjes opnieuw samenknijpen en worden je vingers weer koud. Daarna kan het proces zich herhalen, maar soms zullen de vingers definitief afkoelen. Officieel heet het fenomeen 'door koude veroorzaakte vaatverwijding', sprekender is de officieuze naam 'knipperboleffect'. Wanneer? Hein Daanen werd geïntrigeerd door het knipperboleffect en heeft onderzocht wanneer en waarom het optreedt, wat in september 1997 uitmondde in een promotie aan de Vrije Universiteit. De naakte mens die arbeid verricht voelt zich het lekkerste bij een omgevingstemperatuur van 28°C. Wordt het kouder, dan zijn de regelingen in het lichaam erop gericht om de kern van het lichaam op circa 37°C te houden, want die temperatuur hebben hart en hersenen nodig om goed te blijven functioneren. De regelingen bestaan onder andere uit het samenknijpen van bloedvaatjes in de huid. De isolatiewaarde van de huid kan zo met een factor zes toenemen. Bij temperaturen onder 28°C houdt kleding je warm zonder dat de bloedvaatjes in de huid hoeven samen te knijpen. Handen en hoofd hou je het langst onbedekt. Het hoofd blijft onafhankelijk van de buitentemperatuur ongeveer evenveel bloed ontvangen, terwijl de vingers bij kou steeds minder bloed krijgen. Maar gek genoeg zullen je vingers na een sterke afkoeling - in water kouder dan 15°C of vrieslucht - ongeveer tien minuten na het begin weer warm worden. Het knipperboleffect start. Waarom? Sinds het effect in 1930 werd ontdekt, zijn er diverse oorzaken voor bedacht. Van de twee belangrijkste kon Daanen een zenuwreactie vrijwel uitsluiten, zodat nu gedacht wordt dat het openen van de vaten veroorzaakt wordt door een 'verlamming' van de spierlaag in vingerbloedvaten. Over het doel van het openen van de bloedvaten kunnen we alleen maar speculeren. Mogelijk is het een hele mooie voorziening van ons lichaam om te voorkomen dat we koude handen krijgen. Koude handen hebben twee nadelen: ten eerste worden de gevoelszenuwen uitgeschakeld, waardoor de handvaardigheid afneemt. Het tweede nadeel is veel ernstiger: er kan bevriezing optreden waardoor blijvende schade ontstaat aan weefsels. Die mooie voorziening schiet helaas wel op cruciale momenten tekort. Het knipperboleffect is namelijk afhankelijk van de temperatuur binnen in het lichaam (de lichaamskern). Pas als de kerntemperatuur hoger is dan ongeveer 37°C, zullen de vingervaten opengaan. Dus hoe kouder je bent en hoe meer je het knipperboleffect nodig hebt, des te minder zullen de vingers opwarmen. Maar misschien dient het knipperboleffect helemaal geen enkel doel. Als de mens van origine uit de tropen komt, dan bezat die mens waarschijnlijk geen aanpassingen aan koude omstandigheden. Mogelijk wordt het knipperboleffect dus veroorzaakt doordat de vingerbloedvaten helemaal van slag raken door de kou. Praktisch Hoe het ook zij: onze vingers blijven warmer, naarmate onze kerntemperatuur hoger is. Ze verliezen relatief snel warmte als ze onbedekt zijn, omdat handen een groot oppervlakte hebben in vergelijking tot hun inhoud. Handschoenen - en die met een isolerend laagje zijn zeker zo warmend als wollen wanten - zijn niet voor niets een standaard winterartikel.
|
|
Beweging Sport Gezondheid Geneeskunde Farmacie Biologie |
Taal Kwadraat maakt wetenschap toegankelijk via brochures, tijdschriftartikelen en websites   Welke producten zijn op een bepaald wetenschapsgebied geleverd, en aan wie?Kies in de linkerkolom een wetenschapsgebied.Voorbeelden van volledige teksten?over wandelen, over digitalis, over schoenenWelke websites zijn geleverd? een overzichtdrs. Anja Edwards van Muijen | ||
| HOME | een e-mail sturen  |
||